Historia, działalność i partnerzy Polskiego Stowarzyszenia Medycznego na Litwie
Polskie Stowarzyszenie Medyczne na Litwie zrzesza lekarzy specjalistów, pielęgniarki i pielęgniarzy, lekarzy rezydentów, studentów kierunków medycznych i okołomedycznych, z organizacją współpracują także uczniowie, którzy mają plan studiować takie kierunki.
Faktycznie Polskie Stowarzyszenie Medyczne na Litwie powstało 11 maja 1989 r. na fali odrodzenia narodowego. Z ogłoszenia w „Czerwonym Sztandarze” (dziś „Kurier Wileński”) udało się zebrać założycielski aktyw organizacyjny. Początkowo było to Koło Medyków przy Związku Polaków na Litwie, liczyło 30 członków — lekarzy i
pielęgniarek. Pierwsze spotkanie odbyło się w Szkole Średniej nr 11 w Wilnie (dziś Liceum im. Adama Mickiewicza w Wilnie).
W 1993 r. stowarzyszenie zostało zarejestrowane jako samodzielna organizacja. W pierwszych krokach pomagali lekarze z Polski i polskie organizacje medyczne, wysocy urzędnicy i inteligenci Republiki Litewskiej.
Filary działalności PSML
Z czasem cel organizacji zmieniał się. Dziś to nie tylko prowadzenie edukacji czy konsultacji, ale też konsolidowanie społeczności, wpływanie na decyzje dotyczące zdrowia na poziomie państwowym i nie tylko. Polskie Stowarzyszenie Medyczne na Litwie koncentruje się na dwóch głównych obszarach działalności, choć nie ogranicza się tylko do nich.
Pierwszym jest oświata zdrowotna — stowarzyszenie organizuje konferencje, szkolenia, konsultacje medyczne, udziela wywiadów w mediach. Celem jest też przybliżenie osiągnięć światowej medycyny mieszkańcom Wileńszczyzny i Litwy — tym polskojęzycznym i nie tylko.
Drugim filarem jest integracja w międzynarodowe środowisko medyczne, będąc w składzie Federacji Polonijnych Organizacji Medycznych, oraz wsparcie młodego pokolenia lekarzy.
Ważnym kierunkiem jest opieka nad dziedzictwem historycznym — PSML prowadzi zbiórki na renowację grobów polskich lekarzy na wileńskich cmentarzach oraz organizuje wydarzenia popularyzujące historię medycyny.
Nasze działania ostatnich lat
Prowadziliśmy aktywną kampanię informacyjną na temat szczepień wśród społeczności Polaków na Litwie w okresie pandemii COVID-19 w latach 2020-2022.
Prowadziliśmy podkasty popularnonaukowe Colloqium, w ramach których przybliżaliśmy odbiorcom trudne tematy w lekkiej formie. Łącznie ukazało się 18 specjalnych wywiadów w ramach tego podkastu.
Członkini PSML prowadziła audycję na falach Radia „Znad Wilii” — „Porady na zdrowie”.
Nasi członkowie są autorami wielu publikacji naukowych i popularnonaukowych. Artykuł jednej z założycielek, Bronisławy Siwickiej, na temat wpływu społeczności polskich lekarzy na Litwie na reformy państwowe, ukazał się w książce Wojciecha Lisa „Polacy na Litwie/ Przeszłość i teraźniejszość”.
Nasi członkowie udzielili wielu wywiadów z poradami dla pacjentów dla polskiego dziennika na Litwie „Kurier Wileński”, wypowiadamy się w programach informacyjnych telewizji TVP Wilno.
Prowadziliśmy akcję nauczania pierwszej pomocy w polskich szkołach na Litwie, a także liczne akcje krwiodawstwa, co wpisało się w stałą tradycję stowarzyszenia.
Stale poszerzamy naszą wiedzę także pozamedyczną, w tym dotyczącą komunikacji i promocji działalności. W tym celu współpracujemy z redakcją „Kuriera Wileńskiego” jako partnerem medialnym i szkoleniowym.
Prowadziliśmy zbiórkę najpilniejszych leków na Ukrainę. Akcja „Wileńszczyzna — Ukrainie” zebrała łącznie 10 tys. euro, najważniejsze jednak było dostarczenie leków, których na Ukrainie zwyczajnie nie było. Prowadziliśmy stały monitoring darów, hemostatyki z apteczkami dotarły do Kramatorska.
W 2024 roku z własnych środków zebraliśmy pomoc dla powodzian w Polsce. Zbieramy środki w ramach akcji charytatywnych dla osób w trudnej sytuacji życiowej.
W 2024 r. współorganizowaliśmy i braliśmy udział w Jubileuszowym Kongresie Polonii Medycznej w Krakowie. Nasz udział był silnie naświetlony przez media. W kongresie udział wzięło 36 członków oraz 7 partnerów. Młodzi członkowie prowadzili swoje panele dyskusyjne, a także prezentacje, sesje plakatowe.
Organizacja ma swój zespół redakcyjny, w którego obowiązkach leży prowadzenie kanałów w mediach społecznościowych, prowadzenie strony internetowej oraz kontakt z mediami. Stałym partnerem medialnym pozostaje dziennik „Kurier Wileński”.
Prowadzimy stałe akcje edukacyjne dla członków i partnerów, w tym wycieczki „Szlakami Polskich Medyków”. Prowadzimy badania przesiewowe dzieci i dorosłych, także w rejonach wileńskim i solecznickim.
Wyzwania i cele na najbliższe lata to dalsze konsolidowanie lekarzy polskiej narodowości na Litwie we wspólnej działalności, dotarcie do personelów szpitali.
Nasi partnerzy i przyjaciele
Otrzymujemy duże wsparcie od Senatu RP, Ambasady RP na Litwie,
współpracujemy z Fundacją „Pomoc Polakom na Wschodzie” im. Jana
Olszewskiego, ze Stowarzyszeniem „Wspólnota Polska”, z Fundacją Polonii Medycznej.
Wspiera nas litewski oddział polskiego koncernu Orlen, Orlen Lietuva. Nasze wydarzenia oraz działalność dofinansowywały firmy prywatne UAB Kono LT oraz UAB Maritum.
Prowadzimy stały kontakt z przedstawicielami władz RP. Ambasada RP na Litwie jest naszym bliskim partnerem. Braliśmy udział w spotkaniach z ministrami RP, gdy przebywali z wizytami na Litwie, w tym w spotkaniu z wiceministrem sprawiedliwości w redakcji „Kuriera Wileńskiego”.
Jesteśmy członkiem Federacji Polonijnych Organizacji Medycznych, członkowie naszego zarządu pełnią funkcje w zarządzie wspomnianej organizacji, są też w Radzie Federacji.
Współpracujemy z Polskim Stowarzyszeniem Naukowców na Litwie.
PSML blisko współpracuje ze Społecznym Komitetem Opieki nad Starą Rossą. Pomagamy w kwestowaniu na rzecz ratowania Cmentarza na Rossie.
Aktywnie współpracujemy ze środowiskiem lokalnym, szkołami, szpitalami, administracjami samorządów. Naszym stałym partnerem medialnym i szkoleniowym jest jedyny polski dziennik poza granicami Macierzy oraz jedyny dziennik na Litwie, „Kurier Wileński”.
Współpracujemy z Hospicjum im. bł. ks. Michała Sopoćki w Wilnie.
Od 2025 r. organizacja może być beneficjentem 1,2 proc. od podatku od osób fizycznych jako organizacja pozarządowa.
Opr. A.K. dla PSML 2025-09-23
